Krwiodawstwo

Przydatne informacje

Misja klubu

Misją Klubu jest ratowanie życia ludzkiego poprzez promowanie idei honorowego krwiodawstwa, wspieranie potrzebujących oraz integrowanie społeczności dawców. Klub działa na rzecz edukacji, zdrowego stylu życia i odpowiedzialności społecznej, zachęcając członków do regularnego i świadomego oddawania krwi.

Prawa i przywileje Honorowych Dawców Krwi

Honorowe krwiodawstwo oparte jest na zasadzie dobrowolnego, bezpłatnego oddawania krwi.

Tytuł Honorowego Dawcy Krwi przysługuje każdemu, kto oddał krew w jednostce publicznej służby krwi. Na mocy art. 9–13 ustawy o publicznej służbie krwi osobom takim przysługują określone prawa i przywileje:

2 dni zwolnienia
W dniu oddania krwi oraz w dniu następnym przysługuje zwolnienie od pracy lub czynności służbowych.
Zwrot kosztów dojazdu
100% zwrot kosztów dojazdu do najbliższej jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, w której odbywa się proces oddawania krwi.
Posiłek regeneracyjny
Po oddaniu krwi należy się posiłek o wartości min. 4500 kalorii (równowartość ośmiu czekolad).
Świadczenia medyczne bez kolejki
Uprawnienie do korzystania z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych oraz usług aptek poza kolejnością.
Pełna anonimowość
Publiczna służba zdrowia zapewnia całkowitą poufność informacji dotyczących dawcy.
Ekwiwalent dla dawców rzadkich grup
Przysługuje osobom oddającym rzadkie grupy krwi lub poddawanym zabiegom uodparniającym.
Ulga podatkowa
Darowiznę w formie ekwiwalentu za oddaną krew można odliczyć od podatku.
Ulgi w komunikacji miejskiej

Mity związane z oddawaniem krwi

Choć krwiodawstwo nie jest nowym tematem, to mimo wszystko nadal w społeczeństwie krąży wiele mitów na jego temat. Poniżej znajdziesz niektóre bardziej popularne, z krótkim komentarzem.

Najczęstsze mity o krwiodawstwie

Mit: Jak raz oddam, to już zawsze będę musiał
Organizm po oddaniu krwi nie produkuje jej nadwyżek, a więc nie będziesz odczuwać fizycznej potrzeby oddania krwi. Jedynym powodem „uzależnienia” wielu krwiodawców jest chęć pomocy innym!
Mit: Oddając krew mogę się czymś zarazić
Podczas każdej donacji wykorzystywany jest sprzęt jednorazowego użytku, więc nie ma możliwości zarażenia się. Skuteczność procedur potwierdza m.in. raport NIK o systemie krwiodawstwa i krwiolecznictwa z 2015 roku.
Mit: Oddanie krwi osłabia organizm i układ odpornościowy
Regeneracja zaczyna się praktycznie od razu, a ilość krwi już po 12 godzinach jest taka sama jak przed donacją. Stosując się do zaleceń personelu i korzystając z dnia wolnego na odpoczynek, nie powinieneś odczuć negatywnych skutków.
Mit: Krew jest sprzedawana za granicę
Krew nie jest sprzedawana. Jedynie nadwyżki osocza mogą być przekazywane, ponieważ w Polsce brakuje instytucji przetwarzających je na leki. Dawca może nie wyrazić zgody na wykorzystanie swojego osocza.
Mit: Krew należy oddawać tylko na apele
Krew jest potrzebna codziennie tysiącom pacjentów. Ponad połowa centrów nie zaspokaja w pełni zapotrzebowania. Nie czekaj na apel – oddawaj krew regularnie.
Mit: Krwiodawstwo powoduje nadciśnienie
Organizm ma system autoregulacji i nie produkuje nadwyżek krwi. Każdy dorosły człowiek ma średnio 5–6 litrów krwi i jest to wartość stała.
Mit: Aby oddać krew trzeba być na czczo
Przed donacją należy zjeść lekki posiłek (np. pieczywo, chuda wędlina, ser biały, dżem). Pomaga to uniknąć złego samopoczucia.
Mit: Oddawanie krwi powoduje zmianę wagi ciała
Tak — ale tylko chwilowo. Oddawanie krwi nie powoduje ani chudnięcia, ani tycia.
Mit: Aby oddać krew trzeba znać swoją grupę
Nie musisz znać swojej grupy krwi. Zostanie ona oznaczona podczas badań, a informację otrzymasz przy kolejnej donacji.
Mit: Krew można wyprodukować w laboratorium
Mimo postępu medycyny nadal nie potrafimy wytwarzać krwi laboratoryjnie. Jedynym jej źródłem jest zdrowy człowiek.
Mit: Biorca może przejąć moje cechy charakteru
Krew nie jest nośnikiem cech charakteru — taka sytuacja nie jest możliwa.
Mit: Mam rzadką grupę, więc się nie przyda
Każda grupa krwi jest ważna. Rzadkie grupy są szczególnie cenne, ponieważ jest niewielu dawców.
Mit: Oddawanie krwi boli
Poza ukłuciem igły i uciskiem opaski procedura nie jest bolesna. Możliwe są krótkotrwałe zawroty głowy.
Mit: Oddawanie krwi zajmuje dużo czasu
Samo pobranie trwa 6–10 minut. Całość zwykle mieści się w 1–1,5 godziny wraz z rejestracją, badaniem i regeneracją.
Mit: Nie mogę oddać krwi przy niskim poziomie żelaza
Przed donacją badany jest poziom hemoglobiny. Jeśli będzie zbyt niski, tego dnia nie oddasz krwi. Zwykle wystarczy zadbać o dietę bogatą w żelazo.
Mit: Nie mogę oddać krwi, bo biorę leki
Często decyduje nie lek, a powód jego stosowania. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz kwalifikujący.
Mit: Nie mogę oddać krwi, jeśli mam tatuaże lub kolczyki
Możesz być dawcą — po nowych tatuażach lub przekłuciach obowiązuje jedynie 6-miesięczna przerwa.
Mit: Nie mogę oddać krwi, jeśli podróżowałem
W zależności od kierunku podróży może obowiązywać czasowa dyskwalifikacja — decyzję podejmuje lekarz.

Warto wiedzieć przed oddaniem krwi

Cieszymy się, że rozważasz oddanie krwi – to wyjątkowy gest, który może uratować zdrowie, a nawet życie innych osób. Każda donacja ma ogromne znaczenie.

Na tej stronie znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące przygotowania do oddania krwi, przebiegu donacji oraz zasad postępowania po jej zakończeniu. Dzięki nim dowiesz się, czego możesz się spodziewać i jak najlepiej zadbać o siebie przed i po oddaniu krwi.

Podstawowe wymagania

Kto może oddać krew?

Wiek 18–65 lat
Dawcą może zostać osoba pełnoletnia, do ukończenia 65. roku życia.
Waga – minimum 50 kg
Minimalna masa ciała wymagana do bezpiecznego oddania krwi wynosi 50 kilogramów.
Dobry stan zdrowia
Dawca powinien być ogólnie zdrowy i nie mieć objawów infekcji.

Ważne: Ostateczną decyzję o dopuszczeniu do oddania krwi podejmuje osoba kwalifikująca na podstawie wywiadu, wyników badań oraz Twojej historii zdrowotnej. Nawet jeśli spełniasz ogólne kryteria, kwalifikacja jest zawsze indywidualna i ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa zarówno dawcy, jak i biorcy.

Najczęstsze pytania przed donacją

Tatuaż lub kolczyk
Po wykonaniu tatuażu, makijażu permanentnego lub piercingu obowiązuje 4-miesięczna przerwa.
Przeziębienie / grypa
Po infekcji typu grypa, przeziębienie lub gorączka (temperatura powyżej 38°C) trzeba odczekać minimum 14 dni od całkowitego ustąpienia objawów i zakończenia leczenia.
Miesiączka
Aktualne przepisy pozwalają oddawać krew również w trakcie miesiączki, jeśli samopoczucie jest prawidłowe, a krwawienie nie jest nadmierne.
Częstotliwość donacji
Zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą oddawać krew pełną co 8 tygodni. Różnica dotyczy limitów rocznych: kobiety – 4 donacje, mężczyźni – 6 donacji. Rok liczony jest od daty donacji, a nie kalendarzowo.

Wymagane dokumenty

Dokument potwierdzający tożsamość i numer PESEL

Zgłaszając się do oddania krwi, musisz posiadać przy sobie ważny dokument tożsamości ze zdjęciem. Akceptowane dokumenty to:

dowód osobisty
paszport
karta pobytu / karta stałego pobytu
książeczka żeglarska
żołnierska karta tożsamości
dokument elektroniczny (po zalogowaniu przy rejestracji)

Uwaga! Prawo jazdy oraz legitymacje szkolne/studenckie nie są akceptowane jako dokument tożsamości.

Cudzoziemcy nieposiadający prawa pobytu potwierdzają tożsamość przy pomocy dokumentu zawierającego: zdjęcie, imię i nazwisko, datę urodzenia oraz serię i numer dokumentu.

Przygotowanie do oddania krwi lub jej składników

Bezpieczeństwo i przygotowanie do oddania krwi

Oddawanie krwi jest bezpieczne, jednak u niewielkiej liczby dawców (ok. 2–3%) po oddaniu krwi pełnej mogą wystąpić tzw. reakcje wazowagalne. Dotyczą one ok. 8–11% dawców pierwszorazowych oraz 1–2% dawców wielokrotnych. Do reakcji wazowagalnych zaliczane są:

bladość powłok skórnych
zawroty głowy
uczucie osłabienia
wzmożona potliwość
zwolnienie akcji serca
spadek ciśnienia tętniczego
krótkotrwałe omdlenie

Reakcje te może wywołać czasem już sam widok krwi lub przyrządów do jej pobierania. Odpowiednie przygotowanie do donacji oraz właściwe zachowanie po oddaniu krwi znacząco zmniejszają ryzyko ich wystąpienia. Poniżej znajdziesz praktyczny przewodnik krok po kroku:

Zjedz lekki posiłek
Nie wolno oddawać krwi na czczo – zalecany jest niskotłuszczowy posiłek.
Nawodnij organizm
Wypij ok. 2 litrów wody w ciągu poprzedniej doby i szklankę tuż przed donacją.
Unikaj wysiłku fizycznego
W dniu oddania krwi nie zaleca się intensywnego treningu ani dużego wysiłku.
Min. 30 minut bez papierosa
Palenie papierosów przed donacją zwiększa ryzyko omdlenia.

Po oddaniu krwi

Po oddaniu krwi zastosuj się do poleceń personelu. Oto najważniejsze zalecenia:

Odpocznij kilkanaście minut w punkcie, zjedz czekoladę i wypij sok.
Skorzystaj z przysługującego dnia wolnego, jeśli potrzebujesz.
Unikaj nadmiernego obciążenia ręki, z której pobrano krew.
Jedz regularnie posiłki; dieta tego dnia powinna być bogatsza w węglowodany.
Dużo odpoczywaj – oddanie krwi jest obciążeniem dla organizmu, a reakcje mogą być różne u różnych osób.
Unikaj szybkiej zmiany pozycji z leżącej na stojącą.
Staraj się nie wykonywać obciążających prac domowych i unikaj wysiłku fizycznego.

Kto nie może oddać krwi?

Dyskwalifikacje i ograniczenia w oddawaniu krwi

Jeśli masz wątpliwości, czy Twój stan zdrowia pozwala na oddanie krwi, musisz wiedzieć, że:

Dyskwalifikacja stała

Niektóre choroby uniemożliwiają zostanie krwiodawcą. Ich przebycie oznacza dyskwalifikację stałą:

Wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C oraz przebyta w przeszłości żółtaczka o niejasnej przyczynie
Poważne choroby układu krążenia (np. choroba wieńcowa, zawał, niewydolność serca)
Poważne choroby ośrodkowego układu nerwowego (np. padaczka, organiczne schorzenia)
Nawracające omdlenia i napady drgawkowe (poza drgawkami wieku dziecięcego)
Choroby naczyń krwionośnych (np. zaawansowana miażdżyca, udar mózgu, choroby tętnic)
Aktywne lub przewlekłe choroby układu oddechowego, pokarmowego, moczowego, skóry, gruczołów dokrewnych i zaburzenia przemiany materii
Cukrzyca leczona insuliną
Aktywne choroby układowe (np. toczeń rumieniowaty)
Nowotwory złośliwe (poza rakiem przedinwazyjnym, jeśli całkowicie wyleczone)
Aktywne choroby krwi i układu krwiotwórczego
Choroby zakaźne (HIV, HTLV, malaria, babeszjoza, leiszmanioza, gorączka Chagasa, ozena, promienica, tularemia, Kala Azar)
Zagrożenie TSE w wywiadzie rodzinnym
Przeszczep rogówki oka lub opony twardej
Leczenie preparatami z ludzkich przysadek
Pobyt w Wielkiej Brytanii, Francji lub Irlandii w określonych latach lub przetoczenie krwi tamże
Poważne zaburzenia psychiczne lub zachowania ryzykowne związane z używaniem substancji psychoaktywnych
Osoby w grupach podwyższonego ryzyka zakażenia chorobami przenoszonymi przez krew
Biorcy ksenoprzeszczepów

Dyskwalifikacja tymczasowa

Niektóre choroby, zabiegi chirurgiczne lub diagnostyczne wymagają czasowego wstrzymania się od oddawania krwi:

4 miesiące po kontakcie śluzówki z krwią lub ukłuciu igłą
4 miesiące po zabiegu operacyjnym, 7 dni po drobnych zabiegach chirurgicznych
Leczenie stomatologiczne: od 1 dnia do 4 miesięcy w zależności od rodzaju zabiegu
4 miesiące po przetoczeniu krwi, przeszczepach komórek lub zabiegach akupunktury
4 miesiące po wykonaniu tatuażu lub piercingu
4 miesiące po odbyciu kary pozbawienia wolności
4 miesiące po badaniach endoskopowych
Po kontakcie z chorymi na WZW B/C – 4 miesiące; inne choroby zakaźne – czas wylęgania lub 4 tygodnie
2 tygodnie po przebyciu choroby zakaźnej (wyjątki: bruceloza – 2 lata, gorączka Q – 2 lata, toksoplazmoza – 6 miesięcy, gruźlica – 2 lata, gorączka powyżej 38°C – 2 tygodnie, grypa/infekcje – 2 tygodnie, zapalenie szpiku – 2 lata, WNV – 28 dni/120 dni, mononukleoza – 6 miesięcy, rzeżączka – 4 miesiące po chorobie)
Po szczepieniach: od 48 godzin do 3 miesięcy w zależności od rodzaju szczepionki

Leki i inne ograniczenia

Zawsze informuj osobę kwalifikującą o przyjmowanych lekach
Osoba kwalifikująca może wstrzymać lub zakazać oddania krwi w zależności od leku, jego działania i przyczyn stosowania
Dyskwalifikacja dotyczy także ostrych stanów zapalnych skóry, alergii, świeżych zmian ropnych, grzybiczych i wirusowych
Nadciśnienie tętnicze powyżej 160/100 mm Hg uniemożliwia oddanie krwi
Po ostrych chorobach układu oddechowego, pokarmowego, moczowego – krew można oddać po całkowitym wyzdrowieniu
Kobiety w ciąży nie mogą oddawać krwi – 6 miesięcy po porodzie lub zakończeniu ciąży, wyjątki po zgodzie lekarza
Nie można oddawać krwi pod wpływem alkoholu (24 h po spożyciu), narkotyków lub w stanie nadmiernego pobudzenia nerwowego

Źródła i dodatkowe informacje

Informacje zawarte na tej stronie zostały opracowane na podstawie materiałów dostępnych na następujących witrynach:

darkrwi.info.pl – strona edukacyjna Instytutu Hematologii i Transfuzjologii o idei honorowego oddawania krwi i praktycznych wskazówkach dla dawców.
krwiodawstwo.kalisz.pl – portal Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Kaliszu z praktycznymi informacjami dla dawców.
twojakrew.pl – ogólnopolski portal o honorowym krwiodawstwie i jego znaczeniu (informacje o działalności i korzyściach dla dawców).
pck.pl – Polski Czerwony Krzyż – Krwiodawstwo – strona PCK o promocji honorowego krwiodawstwa, jego roli społecznej i korzyściach dla dawców i pacjentów.

Więcej informacji o honorowym krwiodawstwie znajdziesz także na oficjalnych witrynach regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz portalach informacyjnych poświęconych zdrowiu.